De opkomende ‘baru-amandel’, die op de markt wordt gebracht als ‘baruka’ of baru-noot, heeft aandacht gekregen als potentieel gezondheidsvoedsel. Bij nadere beschouwing blijkt echter dat dit zaad, afkomstig uit het Braziliaanse Cerrado-bioom, niet noodzakelijkerwijs superieur is aan gevestigde notenvariëteiten zoals amandelen, macadamia’s of pistachenoten. In dit artikel worden de wetenschap, de voor- en nadelen van baru-noten uiteengezet in vergelijking met andere opties, terwijl ook de duurzaamheidsproblemen rond hun productie worden benadrukt.
Voedingsprofiel en cholesterolverlaging
Barukanoten bevatten een hoge concentratie polyfenolen, krachtige antioxidanten die bijdragen aan hun biologische activiteit. Eerste dierstudies lieten veelbelovende resultaten zien: ratten die baru-noten kregen, vertoonden een lager cholesterolgehalte vergeleken met ratten die reuzel consumeerden. Deze vergelijking is echter misleidend, aangezien bijna elk dieet beter zou presteren dan reuzel wat betreft de cholesterolimpact.
Uit relevanter onderzoek onder menselijke proefpersonen blijkt dat het LDL-cholesterol met 9% daalt bij een dagelijkse inname van 20 gram (ongeveer 15 noten) gedurende zes weken. Hoewel dit statistisch significant is, is het effect vergelijkbaar met het effect dat wordt bereikt met gewone amandelen in hogere doses. Concreet lijkt 20 gram baru-noten vergelijkbare resultaten op te leveren als 73 gram amandelen, waardoor ze per portie krachtiger worden.
Andere onderzoeken wijzen echter op nog substantiëlere cholesterolverlagingen met amandelen. Het consumeren van slechts 25 gram amandelen per dag gedurende vier weken kan de LDL met 6% verlagen, terwijl slechts 10 gram (zeven amandelen) in hetzelfde tijdsbestek een reductie van 30% kan bereiken. Dit suggereert dat amandelen mogelijk effectiever zijn dan baru-noten bij het verlagen van het LDL-cholesterol. Bovendien zijn er inconsistente bevindingen: een onderzoek naar baru-noten met dezelfde dosis van 20 gram gedurende acht weken vond geen significant cholesterolverlagend effect.
Zorgen over verwerking en glycotoxine
Een belangrijk probleem bij baru-noten is de noodzaak van warmtebehandeling. Rauwe baru-noten bevatten verbindingen die vóór consumptie moeten worden gedeactiveerd door koken. Deze verwerking introduceert geavanceerde glycatie-eindproducten (AGE’s), verbindingen die verband houden met verhoogde oxidatieve stress en ontstekingen. Hoewel de AGE’s het hoogst zijn in gekookte dierlijke producten (spek, gegrilde hotdogs, gegrilde kippenhuid), bevatten geroosterde noten ook aanzienlijke hoeveelheden.
Als je de keuze hebt, hebben rauwe noten en zaden de voorkeur boven het helemaal vermijden van AGE’s. Omdat rauwe baru-noten niet in de handel verkrijgbaar zijn, biedt het kiezen van amandelen, macadamia’s of pistachenoten in hun natuurlijke vorm een gezonder alternatief.
Duurzaamheid en ecosysteemimpact
De productie van baru-noten heeft ook ecologische gevolgen. De Cerrado, de inheemse habitat van de baruboom, is een van de meest bedreigde ecosystemen ter wereld. De vernietiging ervan als gevolg van veeteelt en de teelt van voedergewassen is omvangrijk. Hoewel het duurzaam oogsten van baru-noten de natuurbehoud kan stimuleren, blijft dit grotendeels ongerealiseerd. Momenteel is de economische levensvatbaarheid van de grootschalige productie van baru-noten afhankelijk van ontbossing.
Conclusie
Baruka-noten bieden een gematigd gezondheidsvoordeel, vergelijkbaar met amandelen wat betreft cholesterolverlaging, maar met extra verwerkingsproblemen in verband met AGE’s. Belangrijker nog is dat hun duurzaamheid twijfelachtig is, aangezien de huidige productiepraktijken bijdragen aan de vernietiging van het Cerrado-ecosysteem. Voor een optimale gezondheid en verantwoordelijkheid voor het milieu blijft het geven van prioriteit aan rauwe amandelen, macadamia’s of pistachenoten een beter geïnformeerde keuze.
